Schuld

Anna Lamb

Spiritualiteit in het onderwijs. (1991)

“Boem”

Met een klap botste Roy door een onverwachte beweging tegen Chrysta op. Zij verloor haar evenwicht en viel op haar beurt tegen de stoel, die de schoonmakers onderste boven op haar tafel hadden gezet. Even leek de stoel te aarzelen om vervolgens met een harde klap eerst het hoofd van Reinbert en daarna de grond te raken.

“Dat deed jij, stommerd!”riep Chrysta. “Nietes, jij bent de schuld; jij hebt de stoel eraf gestoten”. en woedende hand schoot uit. Ondertussen zat de gewonde Reinbert op de grond te huilen. De andere kinderen in de klas begonnen zich met de ruzie te bemoeien. De “jij deed ‘t”, “nietes, zij deed Ot “, waren niet van de lucht. Ik, als onderwijzeres, ontfermde me over de hevig kermende Reinbert. De beide “boosdoeners” kwamen met angstige gezichten hun onschuld betuigen en werden wat rustiger toen ik resoluut zei: “Niemand heeft schuld.v.

Wat onzeker gingen de kinderen naar hun plaats. Dit werd het onderwerp voor het kringgesprek, voelde iedereen. “Wat is schuld?”, vroeg ik de groep, en een nasnikkende Reinbert incluis. Als je iets fout doet zei er een. “Nee”, zei een ander, “Dat doe je niet altijd expres.” “Dus je hebt schuld als je iets expres fout doet?”, vroeg ik. Iedereen was het hiermee eens. “Roy, botste jij expres tegen Chrysta? Opgelucht schudde Roy nee met zijn hoofd. “Ja maar juf, toch moeten ze uitkijken” vond er een. “Zeker”, antwoordde ik. “Roy, zal je nu wat voorzichtiger zijn?” “Ja juf, vooral als er stoelen op de tafels staan.” “En Chrysta?” Ook Chrysta beloofde voortaan beter uit te kijken.

“Dan hebben jullie nu een les geleerd”, riep ik vrolijk. “Maar die arme Reinbert, wat heeft hij aan die les overgehouden?” Een bult”, riepen enkelen. “Ja en jullie hebben hem niet geholpen; jullie gingen ruzie zoeken in plaats van Reinbert te helpen. Dat maakte ’t nog een beetje akeliger voor Reinbert.” Iedereen knikten wat verbaasd. “Dus fouten mag je maken als je ze maar weer zo goed mogelijk herstelt en .. er van leert…” De klas was doodstil. Je zag iedereen denken.

“Wie van jullie heeft ook wel eens een fout gemaakt, waarvan hij de schuld kreeg zonder dat hij het expres deed?”

Een tiental vingers schoot de lucht in. Arjan kreeg de eerste beurt. “Mijn oma heeft toen ze op sterven lag mijn zus een heel mooi beeldje gegeven. Toen mijn zus niet thuis was, ben ik haar kamer ingegaan om ’t beeldje eens goed te bekijken en toen….(even moest hij slikken) heb ik ’t beeldje laten vallen. De scherven heb ik onder haar bed geschoven. Ik kon die nacht niet slapen. Eerst heeft mijn zus overal gezocht. Toen ze de scherven vond, wist ze natuurlijk dat ik ’t gedaan had. Voor straf mocht ik die week geen TV kijken en kreeg ik drie maanden geen zakgeld. Met de klas keken we naar de schuld van Arjan en kwamen we tot de conclusie dat hij het beeldje niet expres gebroken had. Dat luchtte hem onbeschrijfelijk op.

“Wat heb je er van geleerd Arjan”, vroeg ik. “Dat ik niet stiekem moet zijn” gaf hij grif toe, “en voorzichtig zijn vooral met de spullen van een ander” riep er een. Er ontstond een massale drang in de klas om misstappen op te biechten.

Een van de verhalen was van Vinny. “Toen mijn tante op bezoek kwam, was mijn neefje nog maar een baby. Ik was toen ongeveer zeven jaar”vertelde ze. “Toen iedereen even weg was, heb ik de baby uit de kinderwagen gehaald en ben ik met hem gaan spelen. Ik heb hem zelfs boven mijn hoofd gehouden, zoals mijn oom dat dikwijls deed en toen heb ik de baby laten vallen.” Dikke tranen stroomden over Vinny’s gezicht. De klas luisterde ademloos. Ook Vinny kon zichzelf op deze mooie, bijzondere, ochtend in ’n gewone klas van een Rotterdamse school, vergeven en zich de les bewust worden, die aan deze ervaring verbonden was. Een zucht van verlichting ontsnapte aan haar keel. En ik mocht even zien hoe een grauwgrijze nevel loskwam uit haar aura en verdween.