Spiritualiteit in het onderwijs

Tekst Anna Lamb

(Uit de Nieuwsbrief van de Landelijke Werkgroep Spiritualiteit in de Opvoeding, september 1990)

Zelfbeeld?

Wat een schrik, deze laatste tekenles in mei, waarin we de mandalatekeningen voor vaderdag afmaakten. We waren al vroeg begonnen met een overtekening te maken, waarvan het midden was open gelaten om er later een foto in te kunnen plakken. Wie dat wilde mocht hem meenemen als een cadeau voor vaderdag. Het grootste gedeelte van de klas was snel klaar en ik gaf hen een tussenopdracht die luidde: “Teken jezelf in de cirkel als een dier.”
Toen het eerste kind de tekening af had en zichzelf toonde in de tekening als haai, bekeek ik dat kind eens aandachtig. Maar toen een half uur later bleek dat het grootste deel van de klas zichzelf als: haai, krokodil, beer, pitbull, slang etc. tekende, sloeg mijn opmerkzaamheid om in enige bezorgdheid.
Bij het in ontvangst nemen van elke tekening voerde ik een kort gesprekje, in de trant van: “Houd je van haaien? En wat een gemene tanden heeft je krokodil.”  Daarna liet ik hun een tekening maken van een vriendje of vriendinnetje. Deze tekeningen waren heel anders. Hier zag ik dolfijnen, poezen, uilen, herten etc.
Maar de vraag die mij bezig houdt is: Wat is er gebeurd met deze kinderen, dat zij zichzelf zien als zulke agressieve, gevaarlijke en onaantrekkelijke dieren? Hoe komen zij aan zo?n zelfbeeld? Mijn collega’s die deze kinderen eerder in de klas hebben gehad, zijn echt niet zulke negatieve leerkrachten. Wanneer en waar is dit gebeurd? Een groot gedeelte van deze kinderen heeft al veel meegemaakt in hun korte leventje. Meer dan de helft komt uit “onvolledige” gezinnen en 40% is afkomstig uit een ander land, maar toch. ( deze getallen dateren uit 1990 en zijn afkomstig van een basisschool in het centrum van Rotterdam)

Ik heb besloten deze opdrachten uit te breiden. Ik laat de kinderen ook hun ouders tekenen, hun broertjes en zusjes en hun vriendjes uit de klas als dier Aan de hand van deze tekeningen begin ik een kringgesprek, want als je jezelf ziet als haai en een ander ziet je als een prachtig hert, zoals dit bij een kind het geval was, dan gebeurt er iets in je denk ik. Heel diep in me klinkt een stem: “Hoe zie jij jezelf, Anna?” en “Hoe zien de kinderen jou?”
Een leuk onderwerp voor een volgende les?